Kwitnie od kwietnia do czerwca. Ma obupłciowe, małe i niepozorne grona wielokwiatowe zebrane w grona. Owoce to małe jagody, czarne, kwaśno słodkawe, z nieregularnymi gruczołkami.

Surowce lecznicze: Do celów leczniczych stosuje się zarówno liście jak i owoce porzeczki czarnej. Liście zawierają garbniki, olejek eteryczny, flawonoidy i sole mineralne, m.in. związki boru i magnezu. Owoce są bogate w cukry, antocyjany, pektyny, kwasy organiczne (w tym ortofosforowego), witaminy C, P, A, E, B i D, a ponadto zawierają karoten, sole potasu i żelaza. Co ciekawe owoce zawierają znacznie więcej witaminy C niż cytrusy - ponad 180 mg w 100 g owoców !

Spożywanie świeżej, ale i przetworzonej porzeczki wzmacnia nasz system odpornościowy. Żelazo, mangan i miedź zwiększają stężenie hemoglobiny oraz liczbę erytrocytów krwi. Czarna porzeczka jest antidotum na niszczącą nas cywilizację. Dzięki zawartości dużych ilości kwasu linolowego i gammalinolenowego obniża poziom triglicerydów i cholesterolu. Chroni nasze komórki przed procesami nowotworowymi ! Zapobiega tworzeniu się rakotwórczych nitrozoamin, przez co hamuje powstawanie w organiźmie toksycznych związków wywołujących mutacje genów prowadzących do powstania nowotworów.

Działają ochronnie na ścianki naczyń krwionośnych, zapobiegając miażdżycy i obniżając ciśnienie. Ponieważ jest to naturalny środek moczopędny, to wspaniale oczyszcza nasz organizm. Wydalany jest sód zachowując jednocześnie potas. W reumatologii zalecana jako wspomaganie leczenia gośćca, dny moczanowej oraz reumatyzmu gdyż alkalizuje mocz i rozpuszcza sole kwasu moczowego. Działa przeciwzapalnie i przeciwalergicznie. Wspomagająco stosowana przy leczeniu wątroby, biegunkach, wyczerpaniu psychicznym i fizycznym.

Napary z liści przyspieszają wydalanie toksyn i regulują pracę nerek. Mogą być używane w leczeniu obrzęków pochodzenia sercowego i nerkowego. Dzięki zawartości garbników, liście porzeczki są stosowane jako lek przeciwbiegunkowy, przeciwzapalny i ściągający. Garbniki te mają własności hamowania rozwoju bakterii w przewodzie pokarmowym. Mogą być używane do płukania i przemywania skóry i błon śluzowych w przypadku zakażeń jamy ustnej i gardła, angin, a także oparzeń, wysypek, uszkodzeń naskórka.

Zbiór i konserwacja:

Liście zbiera się w okresie kwitnienia, zrywając świeże młode listki należy pamiętać aby pozostawić roślinie szansę przerzycia i odżywiania. Suszyc należy w sposób naturalny w przewiewnych nie narażonych na bezpośrednie słońce. Przechowywanie w szczelnie zamkniętych słoikach. Owoce do suszenia najlepiej zbierać gdy są w pełni dojrzałe. Często zbiór maszynowy wykonuje się ciut wcześniej, gdy owoce jeszcze nie zaczną opadać dlatego do własnych potrzeb lepiej poczekać aż owoc będzie idealnie dojrzały. Ja do własnych przetworów zbieram owoce w tydzień nawet dwa po zbiorze maszynowym - resztki z krzaków, wtedy wino ma przepiękną barwę, soki są prawie czarne i zawierają dużo więcej cukru. Owoc trzeba wtedy zbierać dłużej bo na krzakach jest go mało ale odmiana Ben Lomont dosyć mocno trzyma się na krzaku i na koniec robi się wspaniale słodka. Owoce należy zbierać bardzo dojrzałe i suszyć w suszarniach w podwyższonej temperaturze. Suszone owoce również najlepiej przechowywać w słoiczkach. Najcenniejsze jednak jest mrożenie i spozywanie świeżych owoców w ciągu całego roku.

Uprawa czarnej porzeczki

Uprawą porzeczek w Polsce zajmowało się w ostatnich latach 82,4 tys. gospodarstw rolnych, a areał nasadzeń sięgał 34,3 tys. ha 35 proc. gospodarstw produkujących porzeczki miało powierzchnię 5-15 ha. Gospodarstwa z areałem do 1 ha stanowiły 30 proc.

Źródło: GUS

Porzeczki można uprawiać z powodzeniem na terenie całej Polski. Ze względu na małe wymagania glebowe i klimatyczne oraz wysoką odporność na mróz roślina ta zrobiła w naszym kraju zawrotną karierę tak że Polska stała się jednym z głównych producentów porzeczki na świecie. Najlepiej udają się na glebach wilgotnych, próchniczych, 2,3,4 klasy o pH 5,5-6,5. Niektóre odmiany można nawet sadzić na glebie słabszej (V klasa) np. odmiana Titania tak rośnie u nas. Tam gdzie żytko nawet wymiękało krzaki Titanii rosną i cieszą nasze oko. Bardzo ważne jest jednak aby gleba była dokładnie odchwaszczona.

Materiał i Sadzenie: Plantację najlepiej jest zakładać ze zdrowego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, jednak można pokusić się o własne sadzonki pozyskujac tzw sztobry od zaprzyjaźnionych plantatorów. Sztobry sadzimy jesienia i otaczamy dobra opieka aby w kolejnym roku uzyskac pierwszorzędny materiał do wysadzania. Sadzonki sadzimy w ziemi głębiej (ok 3-4 cm) niż rosły w szkółce po to aby lepiej mogły się ukorzenić. Po wysadzeniu glebę należy dobrze udeptać. Do zbioru ręcznego można posadzić je w większych odstępach, do zbioru maszynowego zalecane rozstawy to ok 0,5 m. Żadziej posadzone będą miały tendencje to kładzenia się i utrudnia zbiór maszynowy. Rozstaw pomiędzy rzędami ok 3,8 - 4,2 m. należy pamiętać o pozostawieniu miejsca (6-8m) na zawracanie (uwrocia) zestawem ciągnik+kombajn.

Porzeczka jest częściowo samopylna, ale dobrze czuje się jak w pobliżu rosną też inne odmiany porzeczki, wówczas plony mogą być lepsze.

Stanowisko powinno być słoneczne lub półcieniste. Optymalne pH gleby wynosi 6,0-6,5 (odczyn słabo kwaśny). Na glebach kwaśnych powinno się zastosować wapno magnezowo-węglanowe w dawce 1-2 t/ha, uzależnionej od stopnia zakwaszenia gleby. Nawożenia wapnem nie należy wykonywać łącznie z nawożeniem obornikiem!

Po posadzeniu wiosną lub jeszcze lepiej jesienią roślinę przycinamy nad 2-3 oczkiem (pąkiem). To spowoduje, że krzak rozkrzewi się. Porzeczki czarne tworzą pąki na pędach jednorocznych, których nie należy skracać w kolejnych 4 latach.

Pielęgnacja: Gdy wyrastające w pierwszym roku pędy osiągną wysokość ok. 15 cm, stosuje się nawożenie azotowe saletrzakiem w ilości 10 g/krzew - nawóz rozsypać w odległości około 30 cm od krzewu. Ponieważ młode krzewy są bardzo wrażliwe na herbicydy, pojawiające się w międzyrzędziach chwasty w pierwszym roku zwalcza się mechanicznie, pozostawiając glebę w tzw. czarnym ugorze. W kolejnych latach wykonuje się nawożenie azotowe w rzędach roślin, dzieląc dawkę nawozu na dwie części: 2/3 dawki stosuje wczesną wiosną przed ruszeniem wegetacji, 1/3 dawki pod koniec kwitnienia.

Od drugiego roku można stosować herbicydy niszczące chwasty na całej powierzchni lub tylko w rzędach krzewów - ściśle według zaleceń aktualnego programu ochrony roślin sadowniczych. W międzyrzędziach można założyć murawę (na glebach ciężkich, koszoną regularnie kilka razy w roku), lub prowadzić czarny ugór. Pomiędzy rzędami porzeczek polecamy utrzymywać murawę (kosimy na krótko wszystko, co się pojawi aby nie dopuścić do zakwitnięcia chwastów) takie rozwiązanie ma przewagę nad utrzymaniem czarnej gleby, że w okresach gdy jest mokro łatwiej wjechać na pole i nie trzeba tak duzo stosować oprysków na chwasty, które stosujemy wyłącznie miejscowo pod same krzaki.

Pamiętajmy także, by wiosną zasilać nawozem o dużej zawartości wapnia, ale bez chlorków. W kolejnych latach należy zadbać o uzupełniające nawożenie mineralne potasem i fosforem. Nawożenie potas wykonuje się jesienią, począwszy od drugiego roku w dawce 100-120 kg K20 Natomiast nawożenie fosforowe rząd raz na kilka lat, w przypadku gdy ani gleby wykaże deficyt tego składka w warstwie ornej. Można wówczas zastosować nawozy fosforowe w dawce 140 kg P2O5/ha. W obu przypadkach nawozy stosuje się pasowo, w rzędy roślin pod krzewy.

Porzeczka aby dobrze owocowała musi być stale odnawiana (należy bezwzględnie usuwać starsze, często zakażone chorobami pędy). Krzewy najlepiej owocują na pędach jednorocznych. Po 4-5 latach usuwa się z krzewu pędy słabsze, . Pędy mające więcej niż 4 lata są nieproduktywne i powinny zostać wycięte. Na krzewach pozostawia się 4-6 najsilniejszych pędów jednorocznych, wyrosłych z szyjki oraz po 3-4 pędy dwu- i trzyletnie. Pędy starsze (czteroletnie) należy wyciąć u nasady. Podczas cięcia usuwa się również pędy pokładające się po ziemi, krzyżujące się, porażone przez choroby i szkodniki, zbyt cienkie wiotkie, wyłamane i uschnięte. Po 7-8 latach dobrze jest odmłodzić rzędy poprzez całkowite ścięcie wszystkich pędów. Cięcie należy wykonywać wczesną wiosną.

Kwiaty porzeczki są mało odporne na wiosenne przymrozki dlatego też wybierając odmianę należy rozważyć czy nie wybrać odmian kwitnących nieco później. Nie należy zakładać plantacji w tzw. zastoiskach mrozowych (miejscach, gdzie gromadzi się zimne powietrze: zagłębieniach terenu, zamkniętych dolinach).

Zbiory porzeczek zależnie od odmiany zaczynają się od czerwca i trwają nawet do końca sierpnia. Z jednego krzewu w pełni owocowania można zebrać ok. 10 kg porzeczek, ale na dobrych zadbanych glebach w sprzyjających latach zbiór może być prawie dwukrotnie większy.

Z doświadczenia wiem, że przy zbiorze kombajnem połówkowym zebranie owocu z kilkunastohektarowej plantacji może trwać kilka dni, a biorac pod uwagę różne przypadki (pogoda, awarie) nawet kilkanaście dni. Warto więc rozważyć sadzenie odmian o różnym terminie zbioru. My np. musimy mocno spieszyć się ze zbiorem Titanii, gdyż ta lubi szybko opadać z krzaków, a odmiana Ben Lomont może prze wisieć dobre dwa tygodnie na krzaku gdyby była taka potrzeba.